Ακούς τον εαυτό σου να λέει μια φράση —τόσο ξένη, τόσο δική σου ταυτόχρονα— και συνειδητοποιείς: αυτό το είπε η μητέρα μου. Ή κοιτάζεσαι στον καθρέφτη και βλέπεις μια έκφραση που δεν είναι δική σου. Δεν είσαι η μόνη/ο μόνος. Το ακούω συχνά στις συνεδρίες μου, πάντα με την ίδια αμηχανία από πίσω: «Γιατί γίνομαι σαν αυτήν, ενώ δεν το θέλω;»
Το μοτίβο δεν είναι «μίμηση» — είναι επιβίωση!
Όταν ήμασταν παιδιά, δεν είχαμε την ωριμότητα να κρίνουμε αν η συμπεριφορά της μητέρας μας ήταν σωστή. Είχαμε μόνο μια ανάγκη: να προσαρμοστούμε, να διατηρήσουμε τη σύνδεση μαζί της — γιατί από εκείνη τη σύνδεση εξαρτιόταν κυριολεκτικά η επιβίωσή μας. Έτσι απορροφήσαμε, χωρίς να το καταλάβουμε, τον τρόπο που εκείνη αγαπούσε, θύμωνε, φοβόταν, σιωπούσε.
Αυτό δεν είναι απλή μίμηση. Είναι μια ασυνείδητη πίστη (loyalty) στο οικογενειακό μας σύστημα — η ιδέα ότι το να «μοιάζουμε» με τη μητέρα μας, ακόμα και στα πράγματα που μας πλήγωσαν, είναι τρόπος να παραμείνουμε συνδεδεμένοι μαζί της. Γι’ αυτό τόσοι άνθρωποι λένε «ορκίστηκα ότι δεν θα γίνω σαν εκείνη» και χρόνια μετά ανακαλύπτουν το ότι έγιναν, έστω σε κάποιο κομμάτι τους.
Τα μοτίβα που «περνάνε» από μητέρα σε παιδί
Οι ερευνητές και κλινικοί που έχουν μελετήσει τη σχέση μητέρας παιδιού συχνά περιγράφουν παρόμοιες δυναμικές: Απόσταση, υπερβολικό έλεγχο, αντιστροφή ρόλων. Θα στις οργανώσω εδώ, από το πώς πραγματικά τις ζεις εσύ σήμερα, όχι ως απλή λίστα τύπων μητέρας:
- Ο τρόπος που διαχειρίζεσαι τον θυμό
Είτε τον καταπιέζεις όπως εκείνη, είτε εκρήγνυσαι επειδή έτσι έμαθες ότι εκφράζεται. Σπάνια βρίσκεις τον δικό σου, τρίτο δρόμο — αν δεν τον έχεις ψάξει συνειδητά.
- Η σχέση σου με τη δική σου αξία
Αν η μητέρα σου ένιωθε ότι «αξίζει» μόνο μέσα από τη φροντίδα των άλλων, εύκολα υιοθετείς την ίδια πεποίθηση. Ή το αντίθετο — παλεύεις σκληρά να αποδείξεις ότι αξίζεις με άλλον τρόπο, χωρίς ποτέ να πείθεσαι πραγματικά.
- Πόσο άνετα επιτρέπεις οικειότητα
Αν εκείνη ήταν συναισθηματικά απόμακρη, ίσως τραβάς κι εσύ αυτόματα μια απόσταση — ή κάνεις ακριβώς το αντίθετο, κολλάς υπερβολικά, φοβούμενη/ος μήπως ξαναζήσεις εκείνη την απόσταση.
- Πώς σκέφτεσαι τη μητρότητα
Ακόμα κι αν δεν έχεις παιδιά, ο τρόπος που σκέφτεσαι τον ρόλο διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από αυτό που έζησες. Μερικές φορές αναβάλλεις μια απόφαση χωρίς να ξέρεις γιατί, ακριβώς επειδή αυτό το κομμάτι είναι ακόμα ασαφές.
Αυτά τα μοτίβα δεν είναι μοιραία. Είναι μαθημένα, και ό,τι μαθεύτηκε μπορεί, με τη σωστή δουλειά, να ξαναμαθευτεί διαφορετικά.
Πότε η σχέση με τη μητέρα «κρύβεται» πίσω από άλλα προβλήματα
Βλέπω συχνά ανθρώπους να έρχονται λέγοντας ότι δυσκολεύονται στις ερωτικές τους σχέσεις, την αυτοπεποίθησή τους, τη δουλειά, ή στο πώς αντιμετωπίζουν το άγχος τους. Μέσα από τις συνεδρίες ανακαλύπτουμε ότι η ρίζα βρίσκεται στη σχέση με τη μητέρα — όχι επειδή «τα φταίει όλα η μαμά», αλλά επειδή εκεί χτίστηκε το πρώτο μας μοντέλο για το πώς λειτουργεί μια σχέση.
Αν αναγνωρίζεις ότι δυσκολεύεσαι γενικά να δεσμευτείς, ίσως σε αφορά και το άρθρο γιατί δεν μπορώ να κάνω σχέση. Κι αν είσαι γονιός που περνάει χωρισμό, μπορεί να σε βοηθήσει το κείμενο διαζύγιο και παιδί — πώς χωρίζεις χωρίς να πληγωθούν τα παιδιά, που θα βρεις στο link, ώστε να μη μεταφέρεις εσύ τώρα ένα δικό σου φορτίο στο παιδί σου.
Πώς σπάει πραγματικά ένα τέτοιο μοτίβο
Το να καταλάβεις διανοητικά ότι κάνεις ό,τι έκανε η μητέρα σου είναι ένα πρώτο, χρήσιμο βήμα. Σπάνια αρκεί μόνο του. Το μοτίβο δεν ζει στο μυαλό σου. Ζει στο σώμα σου, στις αυτόματες αντιδράσεις σου.
Εδώ η συστημική αναπαράσταση προσφέρει κάτι διαφορετικό από μια συζήτηση: σου δίνει τη δυνατότητα να «δεις» οπτικά τη δυναμική ανάμεσα σε εσένα και τη μητέρα σου — συχνά και ό,τι εκείνη κουβαλούσε από τη δική της μητέρα — μέσα σε έναν ασφαλή χώρο. Αυτή η οπτικοποίηση βοηθά συχνά να λυθεί κάτι που χρόνια ενδοσκόπησης δεν είχαν καταφέρει να αγγίξουν.
Αν θέλεις συμβουλές για διάφορα που σε απασχολούν , θα με βρεις εδώ!
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει η μητέρα μου να ζει ακόμα ή να συμμετέχει, για να δουλέψει η συστημική;
Όχι. Δουλεύουμε πάνω στη δυναμική όπως ζει μέσα σου, ανεξάρτητα αν η μητέρα σου είναι εν ζωή, μακριά, ή δεν έχεις πια επαφή μαζί της.
Θα χρειαστεί να «κατηγορήσω» τη μητέρα μου;
Όχι — αυτό δεν είναι στόχος της μεθόδου. Ο στόχος είναι να δεις τη δυναμική καθαρά, όχι να αποδώσεις ενοχές.
Ισχύει το ίδιο και για τη σχέση με τον πατέρα;
Ναι, οι ίδιες αρχές ισχύουν και για τη σχέση με τον πατέρα, αν και τα μοτίβα που περνάνε συχνά διαφέρουν ως προς το περιεχόμενο.
Το επόμενο βήμα
Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε όσα διάβασες — αν νιώθεις ότι κουβαλάς κάτι από τη μητέρα σου που δεν σου ανήκει πια — δεν χρειάζεται να το κουβαλάς μόνη. Μπορείς να διαβάσεις πρώτα τι είναι η συστημική αναπαράσταση και πώς γίνεται μια συνεδρία.
Ή να κλείσεις μια αναγνωριστική συνέδρια μαζί μου.
Και να ξεκινήσουμε να ξεδιαλύνουμε τι είναι δικό σου και τι κουβαλάς από αλλού.
