Το ξέρεις το μοτίβο. Δουλεύεις σκληρά για κάτι — μια προαγωγή, μια σχέση, ένα project που σε συναρπάζει — και ακριβώς τη στιγμή που αρχίζει να πηγαίνει καλά, κάτι μέσα σου τραβάει χειρόφρενο. Αργείς. Αναβάλλεις. Μαλώνεις χωρίς λόγο.Και μετά έρχεται η ερώτηση που σε τρώει: γιατί σαμποτάρω τον εαυτό μου;
Η πρώτη εξήγηση που δίνει συνήθως ο κόσμος —«δεν έχω θέληση», «φοβάμαι την αποτυχία»— είναι αλήθεια. Είναι όμως μόνο η επιφάνεια.
Τι είναι πραγματικά το αυτοσαμποτάζ (και τι δεν είναι)
Αυτοσαμποτάζ σημαίνει: κάνεις κάτι —ή αποφεύγεις να κάνεις κάτι— που εμποδίζει τους δικούς σου στόχους, ενώ φαινομενικά θέλεις να τους πετύχεις. Δεν είναι τεμπελιά. Δεν είναι έλλειψη ταλέντου. Είναι μια εσωτερική σύγκρουση ανάμεσα σε αυτό που λες ότι θέλεις και σε κάτι πιο βαθύ που πιστεύεις ότι «δεν επιτρέπεται».
Η αιτία που δεν είναι «τεμπελιά» ή «φόβος αποτυχίας»
Σκέψου το εξής παράδοξο: αν φοβόσουν μόνο την αποτυχία, θα σαμποτάριζες τον εαυτό σου πριν ξεκινήσεις — όχι ενώ πηγαίνει καλά. Το ότι το σαμποτάζ έρχεται συχνά ακριβώς όταν τα πράγματα αρχίζουν να πετυχαίνουν δείχνει κάτι διαφορετικό. Δεν φοβάσαι την αποτυχία. Φοβάσαι την επιτυχία. Ή, ακριβέστερα, φοβάσαι τι θα σημαίνει η επιτυχία για τη σχέση σου με τους ανθρώπους γύρω σου.
Αυτό ονομάζεται, μέσα στη συστημική σκέψη, ασυνείδητη πίστη (loyalty) στο οικογενειακό σου σύστημα. Αν μεγάλωσες σε μια οικογένεια όπου κάποιος γονιός δεν κατάφερε να πετύχει αυτό που ήθελε —λόγω συνθηκών, εποχής, δικών του εμποδίων— μπορεί να κουβαλάς, χωρίς να το ξέρεις, την πεποίθηση ότι το να τα καταφέρεις εσύ θα ήταν σαν να τον ξεπερνάς με τρόπο που δεν επιτρέπεται. Το ασυνείδητο δεν σκέφτεται λογικά. Σκέφτεται με πίστη και σύνδεση.
Οι πιο συχνές μορφές αυτοσαμποτάζ
- Αναβλητικότητα ακριβώς πριν από κρίσιμες στιγμές — προθεσμία, συνέντευξη, σημαντική συνάντηση
- Δημιουργία συγκρούσεων σε σχέσεις ή δουλειά ακριβώς όταν πάνε καλά
- Υπερκριτική στάση προς τον εαυτό σου, που σε παραλύει πριν προχωρήσεις
- Αποφυγή ευκαιριών με τη δικαιολογία «δεν είναι η κατάλληλη στιγμή» — που ποτέ δεν έρχεται
- Σωματικά συμπτώματα (κόπωση, πονοκέφαλος, αϋπνία) που εμφανίζονται ακριβώς πριν από κάτι σημαντικό
Πώς αναγνωρίζεις αν αυτό συμβαίνει σε σένα
Μερικά ερωτήματα που αξίζει να σκεφτείς ειλικρινά:
- Νιώθεις άβολα, σχεδόν ένοχη, όταν σου πάνε καλά τα πράγματα, χωρίς προφανή λόγο;
- Υπάρχει κάποιος στην οικογένειά σου (γονιός, παππούς, γιαγιά) που δεν κατάφερε κάτι σημαντικό που εσύ τώρα προσπαθείς να πετύχεις;
- Το σαμποτάζ σου εμφανίζεται συστηματικά σε συγκεκριμένα σημεία — πάντα λίγο πριν από μια σημαντική εξέλιξη, ποτέ στην αρχή;
- Όταν φαντάζεσαι τον εαυτό σου πλήρως επιτυχημένο, νιώθεις κάπου μέσα σου μοναξιά, σαν να αφήνεις κάποιον πίσω;
Αν αναγνωρίζεις έστω δύο από αυτά, το αυτοσαμποτάζ σου πιθανότατα δεν είναι θέμα χαρακτήρα. Είναι θέμα σύνδεσης. Αν αυτό που ψάχνεις είναι ένα πρώτο, πιο γενικό βήμα αυτογνωσίας πριν μπεις σε βάθος, ρίξε μια ματιά και στο πρόγραμμα Αυτοβελτίωση & Αυτογνωσία.
Γιατί η «θέληση» δεν αρκεί για να το σπάσεις
Το πιο συχνό λάθος που βλέπω είναι η προσπάθεια να λυθεί το αυτοσαμποτάζ με περισσότερη πειθαρχία. Περισσότερα πλάνα. Περισσότερα «πρέπει». Αποτυγχάνει σχεδόν πάντα, γιατί προσπαθεί να λύσει με το μυαλό κάτι που ζει πολύ πιο βαθιά. Όσο πιο πολύ πιέζεις τον εαυτό σου, τόσο πιο δυνατά αντιστέκεται το κομμάτι σου που νιώθει ότι η επιτυχία είναι επικίνδυνη για τη σχέση σου με την οικογένειά σου.
Αυτό που πραγματικά χρειάζεται είναι να δεις —όχι απλώς να καταλάβεις νοητικά, αλλά να δεις— τη δυναμική πίσω από το μοτίβο. Εδώ βοηθάει η συστημική αναπαράσταση: σου δίνει τη δυνατότητα να δεις οπτικά τη θέση σου μέσα στο οικογενειακό σύστημα, να αναγνωρίσεις σε ποιον «κρατάς θέση» με το να μένεις πίσω, και να βρεις έναν τρόπο να τον τιμήσεις χωρίς να θυσιάσεις τη δική σου επιτυχία.
Αν θέλεις συμβουλές για διάφορα που σε απασχολούν , θα με βρεις εδώ!
Συχνές ερωτήσεις
Το αυτοσαμποτάζ είναι πάντα συνδεδεμένο με την οικογένεια;
Όχι πάντα — μπορεί να συνδέεται και με προσωπικά τραύματα ή εμπειρίες. Αλλά όταν εμφανίζεται με σαφές μοτίβο «λίγο πριν την επιτυχία», η οικογενειακή σύνδεση αξίζει να διερευνηθεί.
Μπορώ να το δουλέψω μόνη μου, χωρίς θεραπευτή;
Η αναγνώριση των συμπεριφορών μπορεί να ξεκινήσει μόνη σου. Το να δεις τη δυναμική στη ρίζα της, όμως, συνήθως χρειάζεται καθοδήγηση — ειδικά αν το μοτίβο επαναλαμβάνεται εδώ και χρόνια.
Πόσο γρήγορα βλέπεις αποτέλεσμα;
Διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Πολλοί περιγράφουν μια αίσθηση «ξεμπλοκαρίσματος» ήδη από την πρώτη συνεδρία, αλλά η πλήρης αλλαγή συμπεριφοράς παίρνει χρόνο και συνέπεια.
Το επόμενο βήμα
Αν αναγνώρισες τον εαυτό σου σε αυτό το άρθρο, πιθανότατα έχεις ήδη προσπαθήσει να το λύσεις μόνη σου πολλές φορές, με ελάχιστο αποτέλεσμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά με εσένα. Σημαίνει ότι το μοτίβο ζει σε ένα επίπεδο που χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.
Αν θέλεις να δεις πώς δουλεύει αυτή η προσέγγιση στην πράξη, διάβασε πρώτα τι είναι η συστημική αναπαράσταση ή πώς γίνεται μια συνεδρία και, αν προτιμάς προσωπική δουλειά ένα προς ένα, δες και την ατομική συστημική αναπαράσταση.
Αν νιώθεις έτοιμη να το δεις από κοντά, κλείσε μια αναγνωριστική συνέδρια μαζί μου!
Ας δούμε μαζί σε ποιον «κρατάς θέση» και πώς μπορείς επιτέλους να αφήσεις τον εαυτό σου να πετύχει.
