Η ατομική συμβουλευτική ψυχικής υγείας είναι μια σταθερή, εμπιστευτική συνάντηση ανάμεσα σε σένα και έναν ειδικό, όπου δουλεύεις πάνω σε ένα συγκεκριμένο θέμα της ζωής σου με στόχο να πάρεις αποφάσεις και να αλλάξεις αυτό που σε δυσκολεύει.
Ας ξεκινήσουμε από κάτι που δεν λέγεται συχνά: δεν χρειάζεται να «έχεις κάτι» για να πας σε ειδικό.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που κλείνουν ραντεβού δεν έχουν διάγνωση και δεν βρίσκονται σε κατάρρευση. Έχουν κάτι πιο ύπουλο: μια κούραση που δεν φεύγει με τον ύπνο. Μια σχέση που τους στραγγίζει. Μια απόφαση που αναβάλλουν δύο χρόνια. Μια αίσθηση ότι ζουν μια ζωή που δεν διάλεξαν εντελώς.
Και σχεδόν όλοι έχουν κάνει το ίδιο πράγμα πριν έρθουν: το άντεξαν. Το συζήτησαν με φίλους. Το διάβασαν στο διαδίκτυο. Περίμεναν να περάσει.
Κάποια πράγματα περνούν μόνα τους. Κάποια όχι — και όσο μένουν, τόσο πιο ακριβά βγαίνουν.
Τι είναι η ατομική συμβουλευτική ψυχικής υγείας;
Είναι μια διαδικασία με αρχή, πλαίσιο και στόχο: δουλεύουμε οι δυο μας, σε τακτικές συναντήσεις των 50 λεπτών, πάνω σε ένα αίτημα που ορίζεις εσύ.
Η λέξη «συμβουλευτική» μπερδεύει, γιατί στα ελληνικά ακούγεται σαν να σου δίνει κάποιος συμβουλές. Δεν είναι αυτό. Κανείς δεν σου λέει τι να κάνεις με τη ζωή σου.
Αυτό που συμβαίνει στην πράξη είναι πιο απλό και πιο δύσκολο μαζί. Παίρνεις έναν χώρο όπου μπορείς να πεις τα πράγματα όπως είναι — χωρίς να προστατεύεις κανέναν, χωρίς να στρογγυλεύεις, χωρίς να ανησυχείς για το πώς θα ακουστείς. Και έχεις απέναντί σου κάποιον που δεν εμπλέκεται στη ζωή σου, δεν έχει συμφέρον από την απόφασή σου και ακούει πράγματα που οι δικοί σου άνθρωποι δεν μπορούν να ακούσουν, επειδή τους αφορούν.
Μέσα σε αυτόν τον χώρο γίνονται τρία πράγματα. Ξεκαθαρίζεις τι συμβαίνει στην πραγματικότητα, όχι τι φοβάσαι ότι συμβαίνει. Βλέπεις τα μοτίβα — τι επαναλαμβάνεις και τι σου κοστίζει. Και δοκιμάζεις νέους τρόπους, πρώτα στη συνεδρία και μετά έξω.
Δεν είναι συζήτηση με φίλο. Ο φίλος σου σε αγαπάει, και γι’ αυτό θα συμφωνήσει μαζί σου. Ένας ειδικός θα σε ρωτήσει κάτι που δεν θέλεις να απαντήσεις.
Πώς καταλαβαίνω αν τη χρειάζομαι;
Τη χρειάζεσαι όταν κάτι επηρεάζει τη ζωή σου για αρκετό καιρό και οι δικοί σου τρόποι να το διαχειριστείς έχουν σταματήσει να πιάνουν.
Δες αν αναγνωρίζεις κάτι εδώ:
- Κουβαλάς μια έντονη δυσφορία πάνω από έναν-δύο μήνες και δεν υποχωρεί.
- Καταλαβαίνεις λογικά τι πρέπει να κάνεις και δεν το κάνεις.
- Ο ύπνος, η όρεξη ή η συγκέντρωσή σου έχουν αλλάξει.
- Αποφεύγεις ανθρώπους, καταστάσεις ή συζητήσεις που πριν δεν σε δυσκόλευαν.
- Επαναλαμβάνεις το ίδιο μοτίβο σε διαφορετικές σχέσεις ή δουλειές.
- Έχεις μια απόφαση που αναβάλλεις τόσο καιρό ώστε η αναβολή έγινε η απόφαση.
- Νιώθεις υπεύθυνος για όλους και δεν μένει τίποτα για σένα.
- Κάτι σημαντικό συνέβη — απώλεια, χωρισμός, αλλαγή — και δεν το έχεις ακόμα χωνέψει.
Ένα από αυτά αρκεί. Δεν υπάρχει όριο σοβαρότητας που πρέπει να περάσεις για να δικαιούσαι βοήθεια.
Και το αντίστροφο: αν δεν αναγνωρίζεις κανένα αλλά κάτι σου λέει ότι θέλεις να μιλήσεις, αυτό είναι επίσης αρκετός λόγος. Η συμβουλευτική δεν είναι μόνο για τα δύσκολα. Είναι και για τις στιγμές που θέλεις να διαλέξεις με καθαρό μυαλό.
Συμβουλευτική ή ψυχοθεραπεία; Η διαφορά που δεν σου εξηγεί κανείς
Πολύ απλά: η συμβουλευτική δουλεύει κυρίως με το παρόν και με ένα συγκεκριμένο αίτημα, ενώ η ψυχοθεραπεία πηγαίνει βαθύτερα στη δομή της προσωπικότητας και συνήθως διαρκεί περισσότερο.
Στην πράξη οι δύο λέξεις χρησιμοποιούνται τόσο χαλαρά στην Ελλάδα ώστε ο κόσμος δικαίως μπερδεύεται. Ας το ξεκαθαρίσουμε, γιατί έχει σημασία για το τι θα διαλέξεις.
Η ατομική συμβουλευτική ξεκινά από ένα αίτημα: «δεν αντέχω τη δουλειά μου», «η σχέση μου έχει κολλήσει», «δεν ξέρω πώς να μιλήσω στη μητέρα μου», «με κατακλύζει το άγχος πριν από κάθε παρουσίαση». Δουλεύεις πάνω σε αυτό, με στόχο μια αλλαγή που φαίνεται στη ζωή σου. Μπορεί να κρατήσει λίγους μήνες.
Η ψυχοθεραπεία δουλεύει σε άλλο βάθος και με άλλον χρόνο. Αφορά περισσότερο το ποιος είσαι και πώς έγινες έτσι, παρά ένα επεισόδιο της ζωής σου.
Υπάρχει και μια τρίτη διάκριση που μπερδεύεται συνεχώς: ο ψυχίατρος είναι γιατρός και είναι ο μόνος που δίνει διάγνωση και φαρμακευτική αγωγή. Ο σύμβουλος ψυχικής υγείας δεν κάνει τίποτα από τα δύο.
Θα είμαι ξεκάθαρη για το τι είμαι εγώ: σύμβουλος ψυχικής υγείας. Δουλεύω με το αίτημά σου, όχι με ετικέτες. Αν σε κάποιο σημείο κρίνω ότι χρειάζεσαι κάτι άλλο — ψυχιατρική εκτίμηση, φαρμακευτική υποστήριξη, πιο μακρόχρονη ψυχοθεραπεία — θα σου το πω και θα σε παραπέμψω. Αυτό είναι μέρος της δουλειάς, όχι αποτυχία της.
Αν θέλεις τη μεγάλη εικόνα, δες όλες τις υπηρεσίες και σε τι μπορεί να σου φανεί χρήσιμος ένας σύμβουλος ψυχικής υγείας.
Τι γίνεται στην πρώτη συνάντηση;
Στην πρώτη συνάντηση δεν ανοίγουμε τα βαθιά. Καταλαβαίνουμε τι σε έφερε, τι θέλεις να αλλάξει και αν αυτό που κάνω εγώ ταιριάζει με αυτό που ψάχνεις εσύ.
Δεν υπάρχει ερωτηματολόγιο και δεν υπάρχει σωστή απάντηση. Συνήθως εξελίσσεται έτσι:
- Μου λες τι σε έφερε. Όσο θέλεις και όπως θέλεις. Αν δεν ξέρεις από πού να αρχίσεις, ξεκινάμε από το τελευταίο περιστατικό που σε στενοχώρησε.
- Ρωτάω για το πλαίσιο: πόσο καιρό συμβαίνει, τι έχεις δοκιμάσει, τι άλλαξε τελευταία στη ζωή σου.
- Ορίζουμε μαζί το αίτημα. Αυτό είναι το σημαντικότερο κομμάτι: τι θα θεωρήσεις εσύ επιτυχία.
- Σου λέω ειλικρινά πώς βλέπω να δουλέψουμε, τι πλαίσιο προτείνω και, αν χρειάζεται κάτι άλλο, σου το λέω εκεί.
- Αποφασίζεις. Δεν χρειάζεται να δεσμευτείς από την πρώτη μέρα.
Οι περισσότεροι φεύγουν από την πρώτη συνάντηση με μια παράξενη ανακούφιση. Όχι γιατί λύθηκε κάτι, αλλά γιατί για πρώτη φορά το είπαν ολόκληρο σε κάποιον που δεν κρίνει.
Για το απόρρητο, με απλά λόγια: ό,τι λέγεται στη συνεδρία μένει στη συνεδρία. Είναι η βάση της δουλειάς και δεν διαπραγματεύεται.
Πόσο διαρκεί και κάθε πότε γίνεται
Η ατομική συνεδρία συμβουλευτικής διαρκεί 50 λεπτά και συνήθως γίνεται μία φορά την εβδομάδα. Αυτό είναι το βασικό πλαίσιο, με δυνατότητα προσαρμογής ανάλογα με το αίτημα.
Η εβδομαδιαία συχνότητα δεν είναι τυπικότητα. Στην αρχή χρειάζεται κάποια πυκνότητα, αλλιώς κάθε συνάντηση ξοδεύεται στο να θυμηθούμε πού είχαμε μείνει. Όταν τα πράγματα σταθεροποιηθούν, αραιώνουν φυσικά.
Και κάτι πρακτικό που μετράει περισσότερο απ’ όσο φαίνεται: δεν είναι υποχρεωτικό να έχεις την ίδια ώρα κάθε εβδομάδα. Είμαι ευέλικτη με αυτό, σε αντίθεση με την κλασική γραμμή. Το ξέρω ότι για πολλούς ανθρώπους — όσους δουλεύουν με βάρδιες, όσους ταξιδεύουν, όσους έχουν παιδιά — το «κάθε Τρίτη στις έξι» είναι ακριβώς ο λόγος που δεν ξεκινούν ποτέ.
Η συχνότητα συναποφασίζεται, με βάση τις ανάγκες σου, τους στόχους, τη διαθεσιμότητα και την οικονομική δυνατότητα. Δεν υπάρχει πρόγραμμα που ταιριάζει σε όλους, και δεν θα σου επιβληθεί κανένα.
Ποια θέματα έρχονται συχνότερα
Τα αιτήματα μοιάζουν διαφορετικά, αλλά στην πράξη πέφτουν σε λίγες μεγάλες κατηγορίες.
Άγχος που έχει βγει από το μέτρο. Ανησυχία που τρέχει όλη μέρα, σφίξιμο στο στήθος πριν από πράγματα που παλιά ήταν απλά, σενάρια καταστροφής το βράδυ.
Σχέσεις που επαναλαμβάνονται ή στραγγίζουν. Διαλέγεις τον ίδιο τύπο ανθρώπου. Δίνεις πολύ περισσότερα απ’ όσα παίρνεις. Ή είσαι σε μια σχέση που σε κάνει να αμφιβάλλεις για την κρίση σου — κάτι που αξίζει να διαβάσεις χωριστά, γιατί έχει όνομα και σημάδια: τι είναι το gaslighting και πώς το αναγνωρίζεις.
Εξάρτηση από τη σχέση ή από τον άλλον. Όταν η διάθεσή σου εξαρτάται εξ ολοκλήρου από το πώς είναι εκείνος ή εκείνη. Δες και τα σημάδια της συνεξάρτησης.
Σχέση με γονιό που δεν κλείνει. Θυμός, ενοχή, ή μια απόσταση που δεν γεφυρώνεται όσο κι αν προσπαθείς.
Απώλεια και πένθος. Θάνατος, χωρισμός, διαζύγιο, αποβολή, απώλεια δουλειάς. Πένθος που δεν έγινε δεν εξαφανίζεται.
Δουλειά που σε έχει αδειάσει. Εξουθένωση, σύγκρουση με προϊστάμενο, μια αλλαγή καριέρας που φοβάσαι να κάνεις.
Χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοκριτική. Μια φωνή μέσα σου που δεν σου αφήνει τίποτα, όσα κι αν καταφέρεις.
Μεγάλες αλλαγές. Μετακόμιση, γονεϊκότητα, σοβαρή ασθένεια στην οικογένεια, συνταξιοδότηση. Καταστάσεις που δεν είναι «πρόβλημα», αλλά ζητούν προσαρμογή.
Σε κάποιες από αυτές τις περιπτώσεις — ιδίως όταν το μοτίβο επαναλαμβάνεται και δεν σπάει με τη λογική — προτείνω να δούμε το θέμα και μέσα από Συστημική Αναπαράσταση, γιατί δείχνει πράγματα που η συζήτηση αργεί να φτάσει.
Πόσο καιρό κρατά — και πώς ξέρεις ότι δουλεύει
Δεν υπάρχει προκαθορισμένος αριθμός συνεδριών. Υπάρχει όμως τρόπος να ελέγχεις αν προχωράς, και τον χρησιμοποιούμε ανοιχτά.
Κάποια αιτήματα κλείνουν σε 8-10 συναντήσεις. Κάποια θέλουν περισσότερο. Κάποιοι έρχονται για ένα συγκεκριμένο θέμα, το λύνουν και επιστρέφουν δύο χρόνια μετά για κάτι άλλο.
Αυτά είναι τα σημάδια ότι κάτι κινείται:
- Αντιδράς διαφορετικά σε μια κατάσταση που πριν σε ενεργοποιούσε αυτόματα.
- Παρατηρείς το μοτίβο την ώρα που συμβαίνει, όχι τρεις μέρες μετά.
- Λες «όχι» σε κάτι που παλιά θα δεχόσουν σιωπηλά.
- Οι άνθρωποι γύρω σου σχολιάζουν μια αλλαγή που εσύ δεν είχες προσέξει.
- Το θέμα που σε έφερε δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά δεν ορίζει πια τη μέρα σου.
Αν μετά από ένα διάστημα δεν βλέπεις τίποτα από αυτά, το λέμε. Μπορεί να αλλάξουμε κατεύθυνση, να αλλάξουμε πλαίσιο, ή να σου προτείνω κάποιον άλλον. Είναι θεμιτό να μην ταιριάξει μια συνεργασία, και προτιμώ να το συζητήσουμε παρά να συνεχίζεις από ευγένεια.
Πότε η ατομική συμβουλευτική δεν είναι η σωστή επιλογή
Προτιμώ να το πω από την αρχή παρά να το ανακαλύψεις στην πορεία.
Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος. Σε μια οξεία κρίση χρειάζεται άμεση, κατάλληλη φροντίδα, όχι μια εβδομαδιαία συνεδρία. Στην Ελλάδα η Τηλεφωνική Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης του Υπουργείου Υγείας, 10306, λειτουργεί δωρεάν και είναι το σωστό πρώτο τηλέφωνο. Σε επείγον περιστατικό, το 166 (ΕΚΑΒ).
Αν χρειάζεσαι διάγνωση ή φάρμακα. Αυτά τα δίνει μόνο ψυχίατρος. Δεν τα κάνω και δεν θα υποκριθώ ότι τα κάνω. Μπορούμε να δουλέψουμε παράλληλα με τον γιατρό σου.
Αν το θέμα είναι της σχέσης και όχι δικό σου μόνο. Όταν το ζήτημα ζει ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, η ατομική συμβουλευτική μπορεί να βοηθήσει εσένα αλλά δεν αλλάζει τη σχέση. Εκεί ταιριάζει η συμβουλευτική ζεύγους ή η οικογενειακή συμβουλευτική.
Αν περιμένεις να αλλάξει κάποιος άλλος. Δεν γίνεται. Δουλεύουμε με τη δική σου θέση, τα δικά σου όρια και τις δικές σου επιλογές. Αυτό συχνά αλλάζει τη δυναμική — αλλά η αρχή είσαι εσύ.
Αν θέλεις να σου πω τι να κάνεις. Δεν θα σου πω. Θα σε βοηθήσω να φτάσεις σε μια απόφαση που μπορείς να υπερασπιστείς, κι αυτό είναι διαφορετικό.
Δια ζώσης στην Αθήνα ή διαδικτυακά;
Και τα δύο δουλεύουν. Η επιλογή είναι πρακτική, όχι ποιοτική.
Οι ατομικές συνεδρίες γίνονται δια ζώσης στην Αθήνα ή διαδικτυακά. Κατόπιν συνεννόησης, γίνονται ατομικές συναντήσεις και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας.
Η διαδικτυακή συνεδρία έχει ένα πλεονέκτημα που υποτιμάται: εξαλείφει τη μετακίνηση, που είναι ένας από τους βασικότερους λόγους διακοπής. Αν μένεις μακριά, δουλεύεις πολλές ώρες ή ταξιδεύεις, είναι συχνά η διαφορά ανάμεσα στο να συνεχίσεις και στο να τα παρατήσεις στον δεύτερο μήνα.
Το δια ζώσης έχει το δικό του: ο κοινός χώρος φέρνει μια ποιότητα παρουσίας που η κάμερα δεν αποδίδει πλήρως, ιδίως στα πρώτα στάδια.
Αν δεν ξέρεις τι σου ταιριάζει, ξεκίνα όπως σου είναι πιο εύκολο. Αλλάζει οποτεδήποτε.
Ποια θα είναι δίπλα σου
Είμαι η Βάλια Ιωσηφίδου, σύμβουλος ψυχικής υγείας με τριετή εκπαίδευση στη Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας και πιστοποιημένη Συντονίστρια Συστημικής Αναπαράστασης.
Η εκπαίδευσή μου περιλαμβάνει δίπλωμα τριετούς φοίτησης στη Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας, COSCA Counselling Skills Certificate από τη Σκωτία, πιστοποίηση Συστημικού Συμβούλου, εξειδικευμένη εκπαίδευση στο Systemic and Social Trauma Constellation Work με την Dr. Anngwyn St. Just στις ΗΠΑ, και εκπαιδεύσεις στη συμβουλευτική γονέων και στην παρέμβαση σε παιδιά και εφήβους.
Δουλεύω με ενήλικες, ζευγάρια και οικογένειες, και με εφήβους στο πλαίσιο της οικογενειακής συμβουλευτικής. Παρέχω επίσης εποπτεία σε ειδικούς ψυχικής υγείας κάθε θεραπευτικής προσέγγισης.
Ο τρόπος που δουλεύω είναι συστημικός: δεν βλέπω το θέμα σου αποκομμένο από τους ανθρώπους και τα συστήματα μέσα στα οποία ζεις. Συχνά εκεί βρίσκεται και η εξήγηση.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο διαρκεί μια ατομική συνεδρία;
Πενήντα λεπτά. Είναι το βασικό πλαίσιο, με δυνατότητα προσαρμογής ανάλογα με το αίτημα.
Πρέπει να κλείσω σταθερή ώρα κάθε εβδομάδα;
Όχι. Η εβδομαδιαία συχνότητα βοηθά, αλλά η ώρα δεν είναι υποχρεωτικά η ίδια κάθε φορά. Είμαι ευέλικτη με αυτό.
Είναι το ίδιο η συμβουλευτική με την ψυχοθεραπεία;
Όχι. Η συμβουλευτική δουλεύει κυρίως με το παρόν και με ένα συγκεκριμένο αίτημα. Η ψυχοθεραπεία πηγαίνει βαθύτερα και συνήθως διαρκεί περισσότερο. Αν χρειάζεσαι το δεύτερο, θα σου το πω.
Θα μου δώσεις φάρμακα ή διάγνωση;
Όχι. Αυτά τα κάνει μόνο ψυχίατρος. Αν κρίνω ότι χρειάζεται ψυχιατρική εκτίμηση, θα σε παραπέμψω και μπορούμε να δουλέψουμε παράλληλα.
Μένει εμπιστευτικό αυτό που λέω;
Ναι. Ό,τι λέγεται στη συνεδρία μένει στη συνεδρία. Είναι η βάση της δουλειάς.
Από πού ξεκινάω αν δεν ξέρω τι θέλω ακριβώς;
Από μια αναγνωριστική συνεδρία. Είναι ακριβώς για αυτό: να καταλάβουμε μαζί τι σε απασχολεί και τι ταιριάζει.
Το επόμενο βήμα
Αν έφτασες μέχρι εδώ, μάλλον υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που σε έφερε. Μια κούραση. Μια σχέση. Μια απόφαση που αναβάλλεις.
Δεν χρειάζεται να ξέρεις από την αρχή τι ακριβώς ζητάς, ούτε να έχεις έτοιμη μια ιστορία. Ξεκίνα με μια αναγνωριστική συνεδρία: μου λες τι σε απασχολεί, σου λέω ειλικρινά αν και πώς μπορώ να βοηθήσω, και αποφασίζεις μετά.
Το χειρότερο σενάριο είναι να φύγεις έχοντας πει δυνατά κάτι που κουβαλούσες μόνος.
Ή κλείσε απευθείας ατομική συνεδρία των 50 λεπτών
Αν προτιμάς πρώτα να ρωτήσεις κάτι, στείλε μου ένα μήνυμα από τη φόρμα επικοινωνίας.